Dağ Papayası

 

MOUNTAIN PAPAYA
(Vasconcellea pubescens)

carica_pubescens-m-1

 

Derleme ve Çeviri: Selim Giryan

Değerli ziyaretçiler,

Uzun zamandır araştırdığımız ve son zamanlarda yetiştirmeye başladığımız Dağ Papayası, soğuğa daha dayanıklı olması dolayısıyla , Alanya ve Anamur dışındaki diğer kıyı bölgelerinde ve -6 dereceden aşağı düşmeyen bölgelerde yetiştirilebilecek bir türdür. Son zamanlarda Papaya ile ilgili yapılan bilimsel araştırmaların da gösterdiği gibi Papaya çok çok özeldir ve Kanser üzerinde tedavi edici etkileri bulunması nedeniyle de aranan bir meyvedir. Tropical Papaya’nın alternatifi olan bu türü tanımanız ve yetiştirmeniz dileklerimle.

tropikmeyveci.

 

 

Bilimsel taksonomideki Latince adları Vasconcellea pubescens, Carica pubescens, Carica candamarcensis ve Carica cundinamarcensis’dir. Yaygın adları ise ülkeler ve dillere göre değişiklik arz eder. Bazıları:

 

Chilhuacán, Chiglacón, Chamburu, Huanarpu, Hembra, Mountain Pawpaw, Papaya de Monte, Papaya Arequipeña, Papaya de Altura, Gedang Memedi, Huanarpu Hembra, Papata de Monte, Mountain Papaya, Highland Papaya…

 

Anavatanı

 

Dağ Papayası ’nın Anavatanının olarak And Dağları’nın Kuzeybatısı, Güney Amerika’nın Panama, Kolombiya Bolivya ve Orta Şili arasında kalan 1500 – 3000 metre rakımlı bölgeleri olduğu konusunda neredeyse bütün kaynaklar hemfikirdir. Yetiştiği rakımlar muhtemelen adlandırılmasında etkili olmuştur.

 

 

 

 

Güney Amerika da meyve için geliştirilen Babaco (Vasconcellea × heilbornii/Carica pentagona)’nun ebeveynlerinden biridir. Kolombiya, Bolivya ve Peru’da kültür çeşitleri üretimi ve melezleme çalışmaları yapılmaktadır. Meyve üretimi için Güney Amerika’da ve Kuzey Amerikan’ın subtropikal kesimlerinde ya da seralarında yetiştirilmektedir.

 

Fizikî Özellikleri

 

Ağacı görünüşü itibariyle diğer Papaya türleriyle tam benzerlik arz eder, ancak onlara nispetle daha küçük ve daha az dallıdır. Hızlı büyüyen, 10 metreye kadar boylanabilen her dem yeşil bir çalı ya da ağaççık görünümü arz eder. Diğer papaya türlerine göre oldukça güçlü olup -6.6 °C’ye kadar soğuklara, hafif donlara ve uzun süreli kuraklılara karşı dayanıklıdır. Bu özelliği ülkemizin bütün kıyı şeritlerinde yetiştirilebileceğini düşünüyoruz. Belki Doğu Karadeniz Bölgesi’nde kışın bazı günlerinde özel koruma gerektirebilir. Fazla derine inmeyen sık ve saçaklı bir kök sistemi oluşturur.

carica_pubescens

 

Verimi

 

Yetişkin bir ağacı senede yaklaşık 50 – 200 adet arası meyve verir. Meyveleri 6 – 15 cm boyunda ve 3 – 8 cm eninde olup dip ve baş kısımları basık ortaları şişkin, ters çevrilmiş bir yumurta şeklinde ve yeşildirler. Olgunlaştıkça renkleri turuncuya döner. Meyve eti, jöleli, portakal sarısı, asitli ve güzel kokuludur. Sıvı bir tabakayla çevrili çok sayıda çekirdek içerir.

carica_pubescens-meyve

 

Kullanımı

 

Meyveleri tıpkı diğer Papaya türlerinde olduğu gibi çiğ olarak yenebilir, sebze olarak hafif ateşte pişirilip tatlandırıcı ilave edilerek de tüketilebilir. Meyveleri çiğ tüketilecekse taze olmalıdır. Konservesi yapılabilmekte, meşrubat yapımında, içerdiği antioksidanlar sebebiyle tıp ve kozmetik alanında dahi kullanılabilmektedir. Sindirimi kolaylaştırıcı “Papain” enzimi açısından oldukça zengindir.

carica_pubescens-meyve2

 

 

Çoğaltımı

 

Çoğaltımı tohumla yapılmaktadır. Eril ve dişil çiçekleri aynı ağaçta da olabilirler farklı ağaçlarda. Dağ Papayası ağaçlarının çoğunluğu iki evcikli (dioecious)’dir. Eril çiçekler 5 – 7 santimetrelik uzun sapçıkları vardır. Dişil çiçekler ise nispeten daha geniş, kısa ve tek saplıdır.

carica_pubescens-cicek

 

Yıllık sıcaklık ortalamasının 10 – 25 derece arasında seyrettiği tropikal ve subtropikal alanlarda yetişir. Bol yağmurdan hoşlanır. Tam güneş ister, ancak kısmı gölgeye ve neme de toleranslıdır.


 Meyvenin, bir kısmını yazımızın başında verdiğimiz çokça adı arasından bazıları öne çıkmıştır. En yaygın ticari adı İngilizce konuşulan Britanya ve ABD’nde Mountain Papaya”, İskoçya ve İrlanda’da Highland Papaya”, Almanca konuşulan Almanya ve Avusturya’da “Berg Papaya” olarak geçmektedir. Diğer dillerdeki karşılıkları da birkaç istisna dışında aynı anlama gelmektedir: “Dağ Papayası”. Bitkinin adını dilimize çevirirken yaygın adına sadık kalmak istediğimizden biz de aynı mantığa bağlı kaldık.

 

Yasal Uyarı: Yayınlanan makale/haberlerin tüm hakları Tropikmeyveci.com ‘a aittir. Kaynak gösterilse dahi makale/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makale/haberin bir bölümü, alıntılanan makale/habere aktif link verilerek kullanılabilir.

Comments

comments

17 Responses to Dağ Papayası

  1. Trabzonlu61 dedi ki:

    Sayın Tropik meyveci papayanın 1-2 çeşitinin daha eksi 6’lara dayandığını araştırmalarımda buldum.Bunun yannda carambola-6,mango-3.8,avakado-9.4 lere tolerans gösterdiği belirtiliyor.Yanlız ne kadar doğruluk payı var bilemiyorum.Kaynak:http://davesgarden.com/guides/pf/go/115942/ http://davesgarden.com/guides/pf/go/64466/
    http://davesgarden.com/guides/pf/go/74196/
    http://davesgarden.com/guides/pf/go/56946/

  2. admin dedi ki:

    Değerli kardeşim,
    Tecrübelerime dayanarak söylüyorum, bu işin ticaretini yapan yerli veya yabancı üreticiler genelde değerleri abartıyorlar. Genç fidanların dayanıklılığı, yetişkin ağaçlara göre 2-4 derece daha az. Eğer -9 ‘ a dayanan bir Avokado türü varsa bizimle paylaşırsan isim ve bilgisini çok memnun olurum.
    Selamlar

  3. Trabzonlu61 dedi ki:

    avocado knowles persea americana diye geçiyor.Bu linkte belirtiliyor ne kadar doğru bilemiyorum http://davesgarden.com/guides/pf/go/115942/

  4. ahmetsalih dedi ki:

    Tebrikler sn tropikalmeyveci yine güzel bir cins bulmuşunuz. Papaya yı hep bahçeme dikmek istedim, ancak ben izmir’deyim kısa sürelide olsa -1,-2 dereceleri görebiliyoruz.özenle diktiğiniz fidanı, don yüzünden kaybetmek çok üzücü oluyor, bu yüzden dikmemiştim. Dağ papayasını üretebilirseniz, mutlaka almak isterim.kolay gelsin.

  5. admin dedi ki:

    Papaya çok kısa sürede meyve verdiği için bu yıl sonunda ilk meyveleri görmeye başlayacağımızı ümit ediyorum. Yaklaşık 50 tane fidan olmalı üretim serasında. Bu hafta sonu kontrol için Alanya’ya gideceğim.

  6. Kerim Arıcan dedi ki:

    Bu tür bildiğimiz avocado değil, meyvesi daha küçük ve vahşi bir tür. Soğuğa dayanıklıdır, ancak ticari bir tür değildir.

  7. ahmetshur dedi ki:

    Ustad yine çok güzel bir çalışma olmuş. Uzun süredir benimde takip ettiğim papayaları, bu çalışmanla sanırım yetiştirme umudumuz olacak. Bizim Mardin ovasına uygun gibi geliyor. Fidanlar çıktığında birkaç tane alıp denemek istiyorum. Gelişmeleri takip edimeye devam edeceğiz. Çalışmalarında başarılar diliyorum…
    Görüşmek üzere…

  8. c dedi ki:

    dağ papayası diğer papaya türlerine göre hastalıklara ve soğuğa daha toleranslıdır ve tohumdan ölümleri az olur yalnız -6,6 dereceye dayanıyor demek genç fidelerinin dayanacağı anlamına gelmez. çok fazla soğuk hava her halükarda ölümüne neden olabilir ingilterede bir kısım meraklılar dışarda bu türü yetiştirmeye çalışmış uzun süren soğuk hava sebebiyle başarısız olmuşlardır. o sebeple kısa süreli değil,günlerce -6ya düşmesede 0 ve sıfırın altında soğuk ve don gören yerlerde muhakak koruma altında yetişmesi gerekir. birde sitede pek adı geçmiyor sanırım atlamışsınız ama bu türle bir başka papaya türünün doğal melezi yalnızca kökten üreyebilen çekirdeksiz BABACO (Carica pentagona) papayası vardır ve -4,-5li derecelere kadar dayanır (soğuğa dayanıklıta dağ papayasından biraz kötü). biraz bu BABACO ile ilgili araştırma yapmanızıda tavsiye ederim.ülkemizde avrupa gibi beğenilirse iyi talep gelebilir. bir bakın isterseniz.http://tr.wikipedia.org/wiki/Babako

  9. c dedi ki:

    dağ papayası ve carica papayadan farklı bir tür olan bildiğimiz dağ papayası türü ile pek tanınmayan diğer bir papaya türünün doğal melezi (carica pubescens X Vasconcellea stipulata) olan BABACO ayrıca ingilterede manş denizi adaları,california ve yeni zelandada soğuktan korumalı yerlerde yetirilmektedir. talep yönünden dağ papayasından hatta carica papayadan (bildiğimiz papaya) bile daha fazla talep gördüğü söylenebilir. soğuğa dayanıklıkta dağ papayasını geçemesede carica papayadan daha dayanıklıdır. kökten üretilebildiği için ve pek çok firma yurtdışında türkiyeye bitki ve kök göndermediği için ülkemizde pek bilinmemektedir. charmagne meyvesi olarakda bilinir.bilgilerinize

  10. admin dedi ki:

    Değerl kardeşim,
    Verdiğin bilgiler için teşekkür ederim. Babaco ‘yu da üretmeye çalışıyoruz ama henüz istediğim aşamaya gelmediği ve yeterli gözlem yapamadığım için bir yazı yazmadım. Ama belirttiğin gibi üzerinde durulması gereken bir tür.
    Selamlar

  11. ersoy ç dedi ki:

    hocam iyi günler benim trabzonda bahçem mevcut
    bahçede kivi pepino feijoa ve passion fruit var
    bu ürünüde yetiştirmek isterim bence karadenize uygun çünkü bizim buralarda çok nadir eksiye düşer
    sıcaklık.
    fidesini alabiliyormuyuz acaba sizden

  12. crazy dedi ki:

    Abdurrahman bey. Dağ papayası fidanı veya babaco var ise sizden almak isterim. Babaco yu deneme amaclı olarak bile bana satabilirsiniz kabul ediyorum. gelişmeleride beraber takip ederiz. Fethiyede sahil köyünde ailem var. Oraya dikmeyi düşünüyorum…

  13. admin dedi ki:

    Arif Bey,
    Babaco konusuna gelecek yıl önem vermeyi düşünüyorum. Şu anda çok önemli birkaç proje üzerinde çalışıyorum. Dolayısı ile zaman problemim var. Dağ Papayası fidanları soğuğa çok hassaslar. Bu nedenle elimizde olmasına ve bazılarının boyu 1-1,5 m olmasına rağmen serada tutup ilkbaharda göndermeyi düşünüyoruz.

  14. crazy dedi ki:

    Ozaman ben ilk rezervasyonu yaptırabilirmiyim.

  15. cc dedi ki:

    ali bey kısmen haklı, ticari değeri tartışmalı ancak -9, dereceye kadar dayanan avokado türleri bulunmaktadır.Avokado türlerinin (guatemala çeşitleri değil) meksika çeşitleri içinden -9 dereceye kadar dayanıklı varyeteleri bulunmaktadır. Meksika çeşitlerinden fantastik,joey,Mexicola Grande,poncho türleri bu grup içindedir. Bu varyeteler sayesinde teksasın iç kesimleri,kuzey kaliforniya ve güney fransada avokado üretimi yapılabilmektedir. yani istanbulda,yalovada (USDA 8b kuşağında) dışarıda yetişkin4-5 yaşına gelen bir avokado ağacı kağıt üstündeyaşayabilir ancak pratikte tabiki hass varyetesi gibi çok yüksek meyve kalitesi ve ticari değer bu varyetelerden beklenmemelidir. konu ile ilgili şu kaynaklardan bilgi alabilirsiniz.
    http://toptropicals.com/html/toptropicals/articles/fruit/varieties_avocado.htm
    ayrıca fransada yetiştirilen fantastik varyetesi ile ilgili;
    http://fr.wikipedia.org/wiki/Avocatier#cite_note-1
    http://tr.wikipedia.org/wiki/Avokado

  16. cc dedi ki:

    kısmen haklısınız. Meksika çeşitlerinden fantastik,joey,Mexicola Grande,poncho türleri 15 F (-9,4 dereceye) ‘a kadar kısa süreli soğuklara dayanabilir.ancak meyve kalitesinin tabii ki hass kadar iyi olmasını beklemeyin.

  17. cc dedi ki:

    babaco ve dağ papayası dışında papaya’ya alternatif bir diğer tür de “oak leaved papaya” (carica quercifolia) türkçesi “meşe yapraklı papaya” denen bir türdür.Bu tür dağ papayasındanda soğuğa daha dayanıklıdır.Belkide en dayanıklı papaya türüdür. -5,-6 derecelik uzun süreli dağ papayasının dayanamayacağı soğukları tolere edebilir ve çeşitli topraklarda yetişebilir. Ancak kışın üzerinde bulunduğu toprağın nemli olmaması kaydıyla. Bunun dışında meyveleri dağ papayasının üçte biri normal papayanın 4te biri kadar 2,5 ile 5,5 cm arası uzunluktadır.Ancak bir ağaç yüzlerce bu türden ufak meyve verebilir,kabuğu ile birlikte yenir tadınında fena olmadığı söyleniyor.sayı bakımından bu yönden üstündür. Dağ papayası gibi dişi ve erkek çiçekler genelde ayrı ağaçlarda olduğundan dişi ve erkek ağaçların bir arada yetiştirilmesi gerekir.Bu türüde yetiştirmeyi düşünebilirsiniz.
    http://www.edible.co.nz/fruits.php?fruitid=66
    http://www.tradewindsfruit.com/oak_leaved_papaya.htm

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir